VL eis dringende regeringsingryping na plaasmoorde en -aanvalle in Noordwes en Dewetsdorp

Vrystaat Landbou (VL) veroordeel die onlangse plaasmoorde en -aanvalle ten sterkste, veral in die Noordwes. Die moord op Hannetjie van Zyl buite Ottosdal en die wrede aanval op Donovan Marx tussen Potchefstroom en Ventersdorp beklemtoon die ernstige bedreiging wat landelike gemeenskappe in die gesig staar.

Verder onderstreep die voorvalle in Dewetsdorp in die Vrystaat, waarin 'n opkomende boer en twee plaaswerkers binne 'n tydperk van 6 weke vermoor is, dat hierdie tipe geweld die hele landbougemeenskap raak (1 September tot 15 Oktober 2026). In die Dewetsdorp-gebied word die moorde direk gekoppel aan veediefstal.

Francois Wilken, president van Vrystaat Landbou, beklemtoon dat alle boere, plaaswerkers en hul gesinne, en inwoners op plase en kleinhoewes die reg het om veilig te woon en te werk.

VL betuig sy diepste meegevoel aan die families van diegene wat hul lewens verloor het en wens die beseerdes sterkte en herstel toe.

Die minister se appèl moet nou tot konkrete optrede lei.

Wilken verklaar dat VL die Minister van Landbou, mnr. Willie Aucamp, se pleidooi ondersteun om plaasaanvalle as prioriteitsmisdade te behandel en dring daarop aan dat plaasmoorde en plaasaanvalle uitdruklik geprioritiseer word. ’Die regering moet sy erns bewys deur voldoende hulpbronne, vinnige polisiereaksie, deeglike ondersoeke en suksesvolle vervolging te vestig,“ sê Wilken.

Vrystaat Landbou eis:

• Toegewyde ondersoekspanne, ondersteun deur misdaadintelligensie en forensiese kundigheid.

• Behoorlik toegeruste landelike polisiestasies, met voldoende personeel, voertuie en betroubare kommunikasie.
• Werklike implementering van die Nasionale Landelike Veiligheidstrategie (NRSS), in samewerking met landboustrukture en plaaswagte.
• Vestiging van Landelike Veiligheidseenhede wat uit burgerlikes sal bestaan wat misdaadvoorkomingspogings in landelike gebiede sal versterk.
• Gereelde terugvoer en ondersteuning aan slagoffers en hul families.

VL versoek verder dat die Ministers van Landbou en Polisie binne 30 dae 'n gesamentlike implementeringsplan aankondig, met duidelike verantwoordelikhede, hulpbronne en sperdatums. Wilken glo dat die strategie nie statutêre steun het wat die Polisie verplig om dit te implementeer nie, andersins bly dit 'n diskresionêre keuse deur bevelvoerders sonder aanspreeklikheid, tydskale en die voorsiening van hulpbronne.

'n Onlangse opname wat op 25 Oktober 2026 deur Vrystaat Landbou gedoen is, dui daarop dat 47% van die Vrystaatse grensplase na bewering deur Lesotho-burgers oorgeneem is, deur eienaarskap, huurooreenkomste, onwettige immigrasie en/of onwettige weiding. Volgens VL wek hierdie omstandighede ook ernstige kommer oor gepaardgaande grensoorskrydende kriminele aktiwiteite.

Jakkals le Roux, voorsitter van VL se Landelike Veiligheidskomitee, waarsku dat hierdie situasie 'n beduidende veiligheidsrisiko inhou, nie net vir grensplase en hul omliggende boerderygemeenskappe nie, maar ook vir aangrensende landbougebiede.

“Die Dewetsdorp-gemeenskap het jare lank kommer uitgespreek oor die teenwoordigheid van onwettige Lesotho-burgers in die gebied en die gepaardgaande risiko's van geweldsmisdaad en eiendomsverwante oortredings, veral veediefstal. Hierdie bekommernisse kan nie steeds geïgnoreer word nie. Landelike veiligheid moet aangespreek word as 'n breër nasionale en oorgrens misdaadvoorkomingsprioriteit,” sê Le Roux.

Die bloedvergieting op plase en in landelike gebiede vereis dringende en volgehoue optrede. Die lewens van boere en plaaswerkers kan nie meer die prys van swak uitvoering wees nie.