Nuusflitse – Februarie 2020 - Geen wysigings nodig aan Artikel 25, sê VL

 

Geen wysigings nodig aan Artikel 25, sê VL 

Vrystaat Landbou (VL) het dit duidelik gemaak dat geen wysigings van Artikel 25 van die Grondwet wat betref onteiening sonder vergoeding (OSV) nodig is nie.

Dr Jack Armour het op 28 Februarie 2020 die Welkom-verhoor van die Vrystaatse openbare verhore bygewoon wat goed georganiseerd was, ondanks kort kennisgewing. Mense kon hul voorlegging oor die voorgestelde wysigings aan die bewoording van artikel 25 van die Grondwet, rakende OSV, doen. Armour het in die eerste ronde geleentheid gekry om VL se standpunt teen enige wysigings aan te bied en het die brief wat deur VL by die Ad Hoc komitee ingedien is, weer beklemtoon. VL het klem daarop gelê dat die proses van grondwetlike wysiging onnodig is en tot onvoorsiene omstandighede kan lei.  

Mnr Koos Pienaar van die Brandfort- en Theunissen-omgewing het tydens die verhoor meer as 400 landbouers se insette oorhandig (soos gereël deur VL). Hy het trots op die gehoor se vraag 'waar is die boere?' gereageer dat “hulle besig was op hul plase om voedselsekerheid vir die land te waarborg!”.

Verhore is ook in Bethlehem Bohlokong New Hall (29 Februarie) en in Bloemfontein in die Kagisanong-saal in Rocklands (1 Maart) aangebied.

 

Doelstellings van die 18de wetsontwerp op die Grondwetwysigings wat oorweeg word:

  • Subartikel 2 (b); Voorsien dat 'n geregshof 'n beslissing oor nulvergoeding sal neem wanneer grond of eiendom onteien word vir grondhervorming.
  • Subartikel 3; Sit die voorwaardes en omstandighede uiteen wat oorweeg moet word wanneer 'n beslissing deur die hof oor die bedrag van die vergoeding geneem word.
  • Subartikel 3A; Nasionale wetgewing moet uitgebring word wat die omstandighede uiteensit wanneer 'n hof tot nulvergoeding vir onteiende grond of eiendom kan kom, soos byvoorbeeld die Wetsontwerp op die Onteieningswet. 

 

Die pad ná die openbare verhore?

Die Ad Hoc-komitee sal die wetsontwerp aan die Nasionale Vergadering terugstuur nadat al die openbare insette oorweeg is. Die lede van die Nasionale Vergadering stem dan oor die 18de Wetsontwerp op die Grondwet. As dit goedgekeur word, sal die wetsontwerp aan die Nasionale Raad van Provinsies (NCOP) voorgelê word vir finale goedkeuring alvorens dit gepromulgeer kan word. Dit dien egter vermeld te word dat waar die Handves van Regte gewysig staan te word, twee derdes ondersteunende stemme vanuit die Nasionale Vergadering en ondersteuning van 6 van die 9 provinsies in die Nasionale Raad van Provinsies vereis word.

Die proses om die onteieningswetsontwerp te finaliseer, sal volg om die voorwaardes waaronder onteiening van grond en eiendom sonder vergoeding kan plaasvind, duidelik uiteen te sit.

Agri SA het reeds aansienlike insette tot die onteieningswetsontwerp gelewer en monitor die proses noukeurig met regskundigheid. In terme van die voorgeskrewe proses sal daar ook mettertyd insette van die publiek versoek moet word. Regstappe sal volg waar omstandighede dit vereis.