Grondwet

Die Grondwet van Vrystaat Landbou (soos aangepas en goedgekeur na afloop van VL se jaarkongres in Augustus 2019) 

   

(Die Afrikaanse teks sal die amptelike teks wees.)

 

 

1. WOORDOMSKRYWINGS

1.1 "Ampsdraers": Die President, Vise-president, streekverteenwoordigers, gekoöpteerde
lede en bedryfsverteenwoordigers soos geaffilieer.

1.2 “Bedryf": Die Landboubedryf soos bekend en beoefen in die Vrystaat.

1.3 "Bedryforganisasie": 'n Vereniging van produsente en landboubesighede wat vir 'n
bepaalde bedryfgroepering in die lewe geroep word.

1.4 "Lid": In hierdie grondwet word bedoel:

1.4.1 'n manlike of vroulike natuurlike persoon wat boerdery in die provinsie beoefen, wat die
grondwet van Vrystaat Landbou onderskryf, wie se lidmaatskap deur 'n landbouvereniging wat by Vrystaat Landbou geaffilieer, goedgekeur is en wie se ledegeld opbetaald is soos bepaal in subartikel 8.4.5 van hierdie Grondwet;

1.4.2 gades van lede asook kinders onder die ouderdom van 35 jaar wat saam met ‘n lid boerdery beoefen, kan aansoek doen en lid word soos in 1.4.1 omskryf, teen ’n lidmaatskapfooi soos bepaal in subartikel 8.4.5 van hierdie Grondwet;

1.4.3 ’n vennootskap, 'n private maatskappy, 'n beslote korporasie of 'n trust wat boerdery
beoefen wie se ledegeld opbetaald is teen ’n lidmaatskapfooi soos bepaal in subartikel 8.4.5 van hierdie Grondwet en sal oor twee (2) stemme beskik. Die tweede stem moet deur ‘n ander persoon van die boerdery onderneming uitgebring word;

1.4.4. ‘n bestuurder van ‘n vennootskap, private maatskappy, beslote korporasie, ‘n trust of van
‘n lid soos in 1.4.1 omskryf, kan aansoek doen en lid word teen ’n lidmaatskapfooi soos
bepaal in subartikel 8.4.5 van hierdie Grondwet, op voorwaarde dat die hooflid opbetaald is;

1.4.5 ‘n lid van 'n landbouvereniging in 'n ander provinsiale landbou-unie se bedieningsgebied, maar wat volle lidmaatskapsvereistes ten opsigte van Vrystaat Landbou, soos beskryf in subartikel 1.4.1, 1.4.2, 1.4.3 en 1.4.4 nagekom het, en

1.4.6 die Uitvoerende Bestuur het die bevoegdheid om reëls neer te lê aangaande voorwaardes vir geassosieerde lidmaatskap by Vrystaat Landbou, sowel as die verpligtinge, regte en voorregte van sodanige lede, asook om sodanige reëls van tyd tot tyd te wysig, te vervang en/of te herroep, maar met dien verstande dat sodanige lede se verteenwoordigers nie sal beskik oor stemreg in die organisasie nie en ook nie as ampsdraers van die organisasie kan dien nie. Hierdie is instansies en persone soos akademici, navorsers, borge, landbou vriendelike maatskappye, trusts en stigtings. Persone wat plaashuise bewoon kan ook deur die toepaslike landbouvereniging of gebiedbestuur aanbeveel word. Ten opsigte van die beëindiging van lidmaatskap van enige geassosieerde lid, sal die Uitvoerende Bestuur hom laat lei deur die bepalings van subartikel 5.7 van hierdie Grondwet.

1.5 "Landbou verwante organisasie": 'n Koöperatiewe instelling of maatskappy wat geregistreer is kragtens die Koöperasiewet of Maatskappywet en wat hoofsaaklik verantwoordelik is vir bediening aan die Landbou asook enige ander landbou verwante entiteit of organisasie wat ten doel het om die belange van landbouers en landbou te bevorder.

1.6 "Provinsie”: Behalwe waar anders vermeld, die Vrystaat.

1.7 “Streek”: Die twintig munisipale streke waarin die provinsie opgedeel is. (soos wat Vrystaat Landbou
tans operasioneel funksioneer).

 

2. NAAM EN MAGTE

Die naam van die vereniging sonder winsoogmerk is Vrystaat Landbou en is 'n regspersoon met die mag om in eie naam:

2.1 enige vaste of roerende eiendom te besit, te koop of te verkoop, te huur, of te verhuur, te verpand


of met verband te belas, as sekuriteit te neem of te gee en/of op enige wyse te vervreem of van
die hand te sit en om enige saaklike of ander reg daaroor te gee of te verkry en in die algemeen
regshandelinge daaromtrent aan te gaan ter nastrewing van die doelwitte van Vrystaat Landbou;

2.2 fondse of geld waaroor dit mag beskik, uit te leen en/of op enige wyse hoegenaamd te belê met of
sonder sekuriteit en op sodanige voorwaardes as waarop van tyd tot tyd besluit mag word;

2.3 geld te leen en op te neem en lenings van enige soort te verkry en aan te gaan en sodanige
sekuriteit daarvoor te gee as wat nodig mag wees;

2.4 bankrekeninge te open en daarop te trek en te oortrek;

2.5 waar nodig die verpligtinge van enige persoon of regspersoon te waarborg of vir hulle borg te staan
en om borgaktes en/of aktes van sekerheidstelling te teken en aan te gaan;

2.6 regsgedinge in te stel en te verweer en enige geskil aan arbitrasie te onderwerp en om in verband met
sodanige regsgedinge, arbitrasieverrigtinge of geregtelike ondersoeke die nodige regspraktisyns
aan te stel en te vergoed;

2.7 personeel aan te stel om die werk en sake daarvan te doen en uit te voer met sodanige magte en op sodanige voorwaardes, wat betref salaris en andersins, as wat van tyd tot tyd bepaal mag word;

2.8 honoraria en toepaslike toelaes aan ampsdraers, komiteelede en personeellede te betaal vir dienste verrig;

2.9 ampsdraers en personeellede te vergoed vir enige leed of skade wat hulle in die loop van hulle
diens mag opdoen en getrouheidswaarborgpolisse te voorsien vir persone wat gelde van
Vrystaat Landbou hanteer;

2.10 'n pensioenfonds te stig ten behoewe van enige van sy personeellede en die van verwante
liggame;

2.11 enige saak, die bevordering waarvan ingesluit is by die hiernagemelde doelstellings, geldelik te
ondersteun;

2.12 geskenke en/of bydraes van enige aard te aanvaar en te ontvang;

2.13 'n maatskappy op te rig, hetsy by wyse van garansie of deur op die aandele daarvan in te teken,
om die aandele van 'n bestaande maatskappy of enige gedeelte daarvan oor te neem en om
sodanige aandele te verkoop, te verruil, of op enige ander wyse te vervreem;

2.14 ‘n trust op te rig en om lede van die vereniging aan te wys om te dien as trustees van enige trust;

2.15 alles te doen wat nodig mag wees om aan bogemelde magte en aan die hiernagemelde doelstellings
uitvoering te gee; en

2.16 enige liefdadigheids- of gemeenskapsaak of enige ander saak waarvan die bevordering
saamhang met die hiernagemelde doelstellings, geldelik te ondersteun.

 

3. DOELSTELLINGS

3.1 Die doelstellings van Vrystaat Landbou behels die daarstelling van ’n organisasie, binne die draagwydte van Artikels 10(1)(d)(iv)(bb) van die Inkomstebelastingwet 58 van 1962, soos gewysig, met die klem daarop:

3.1.1 om die kommersiële landbouers van die Vrystaat tesame met alle landbou verwante organisasies wat die provinsie bedien, te organiseer in 'n verenigde landboufront;

3.1.2 om 'n sentrale liggaam verteenwoordigend van alle landboubelange in die provinsie in stand te hou waarin alle kommersiële landbouers deur middel van landbouverenigings en landbou verwante organisasies, 'n tuiste kan vind;

3.1.3 om die menings van alle kommersiële landbouers oor sake van algemene en/of besondere belang te koördineer tot 'n gemeenskaplike verteenwoordigende standpunt van die Vrystaatse landbouers, met inagneming van die belange van die landboubedryf en beoordeel teen die agtergrond van die bedryf en sy relatiewe invloed en belangrikheid binne die gemeenskap as geheel;

3.1.4 om met Agri SA te affilieer, welke affiliasie verbreek kan word, deur te voldoen aan die bepalings van artikel 16 van hierdie Grondwet;

3.1.5 om met ander provinsiale landbou-unies en ander gemeenskapsgroepe, landbouforums en organisasies binne die RSA wat soortgelyke doelstellings as Vrystaat Landbou het, saam te werk, te affilieer of te federeer ter bevordering van 'n gesonde stabiele gemeenskap met volle inagneming van die belange en behoeftes van die gemeenskap as 'n geheel, en die kommersiële landboubedryf in die besonder;

3.1.6 om, waar nodig, die gekoördineerde mening van die landboubedryf aan die Regering of ander owerhede voor te lê en met hulle saam te werk in alle sake rakende die welsyn van die landboubedryf met die oog op die oplossing van probleme en die daarstelling van die nodige wetgewing;

3.1.7 om deelname aan en ondersteuning van landbou verwante organisasie onder die landbougemeenskap te bevorder met erkenning van die Landbou Besigheidskamer as verteenwoordigend van die landbou verwante organisasies in die provinsie;

3.1.8 om landbouprodusente op hoogte te hou van alle sake wat hulle besondere vertakking van die landboubedryf, hulle algemene belange en die landboubedryf binne die algemene raamwerk van die gemeenskap raak;

3.1.9 om hom te beywer vir die stelselmatige ontwikkeling van die landboubedryf, met inbegrip van die bewaring van die bodem en die waterbronne van die provinsie, die instandhouding en verhoging van grondvrugbaarheid en verbeterde produksiemetodes;

3.1.10 om deur gesamentlike optrede te sorg vir die daarstelling van die nodige fasiliteite en dienste vir die landbou en om vir hierdie doel die landbouers te organiseer en waar wenslik die nodige diensinrigtings te skep;

3.1.11 om gedurig daarna te strewe om die beste verhouding tussen produsent en verbruiker teweeg te bring en om dié doel te propageer;

3.1.12 om alle sake slegs op meriete te behandel en nooit uit 'n partypolitieke gesigspunt te benader nie of die belange van enige binne- of buiteparlementêre politieke groep of party regstreeks aktief te bevorder nie;

3.1.13 om op gepaste wyse eer te betoon aan persone wat besondere diens aan die organisasie en/of die landbou in die breë gelewer het;

3.1.14 om hom te beywer vir die bewaring van die landbougeskiedenis en -kultuur in die
provinsie;

3.1.15 om alles te doen wat na die oordeel van die Kongres of die Uitvoerende Bestuur van Vrystaat Landbou betrekking het op of lei tot, die verwesenliking van bogenoemde doelstellings of sodanige ander sake te doen wat na die oordeel van die Kongres of die Uitvoerende Bestuur in direkte of indirekte belang van die landboubedryf mag wees; en

3.1.16 om alles moontlik te doen om toe te sien dat 'n sterk verenigde organisasie behoue bly en uitgebou word, waarbinne die algemene-, bedryfs- en koöperatiewe belange van alle kommersiële landbouers in die Vrystaat op plaaslike, streeks-, provinsiale en nasionale vlak
gekoördineerd bevorder kan word.

 

4. LIDMAATSKAP

LEDE

Die geaffilieerde lede van Vrystaat Landbou is sy lede in die provinsie wat voldoen aan die bepalings van hierdie Grondwet, met die voorbehoud dat die volgende organisasies vir geaffilieerde lidmaatskap kwalifiseer:
GEAFFILIEERDE LEDE:

4.1 LANDBOUVERENIGINGS

4.1.1 wat uit minstens vyf volopbetaalde lede bestaan;

4.1.2 waarvan die doelstellings versoenbaar is met dié van Vrystaat Landbou en waarvan die konstitusies en daaropvolgende wysigings daarvan, deur die Uit¬voerende Bestuur van Vrystaat Landbou goedgekeur is vir affiliasie (doelstellings en funksies in Bylae 1 tot hierdie Grondwet);

4.1.3 waarvan die lede hulle geldelike verpligtinge vir affiliasies by Vrystaat Landbou teen 31 Julie nagekom het soos bepaal in artikels 6.1.1 van hierdie Grondwet; en

4.1.4 indien ‘n landbouvereniging nie die bepalings soos hierbo (4.1.1, 4.1.2 en 4.1.3) nakom nie, kan Vrystaat Landbou die ontbinding van so ‘n landbouvereniging by die Uitvoerende Bestuur aanbeveel en die Uitvoerende Bestuur mag so ‘n ontbinding toepas na bemiddeling met die betrokke landbouvereniging. Verwys na “Grondwet van ‘n Landbouvereniging” punt 17.1 met onderafdelings 17.1.1; 17.1.2; 17.1.3 en 17.1.4 asook punt 17.2.

4.2 GEBIEDBESTURE

4.2.1 wat uit die geledere van minstens twee landbouverenigings, soos omskryf in paragraaf 4.1 van hierdie Grondwet, in 'n gebied gestig word;

4.2.2 waarvan die doelstellings versoenbaar is met dié van Vrystaat Landbou en waarvan die konstitusies, en daaropvolgende wysigings daaraan, deur die Uit¬voerende Bestuur goedgekeur is vir affiliasie (doelstellings en funksies in bylae 1 tot hierdie Grondwet); en

4.2.3 wat nie verplig is tot die bydra van afsonderlike affiliasiegeld nie. (gebiedbesture is nie verantwoordelik tot die bydrae van affliasiegeld nie).

4.3 STREEKBESTURE

4.3.1 wat uit al die gebiedbesture in 'n bepaalde aangewese streek gestig word, en waar 'n gebiedbestuur nie bestaan nie, dan die landbouvereniging(s) in 'n bepaalde aangewese streek gestig word;

4.3.2 waarvan die doelstellings versoenbaar is met dié van Vrystaat Landbou en waarvan die konstitusies en daaropvolgende wysigings daaraan, deur die Uitvoerende Bestuur goedgekeur is vir affiliasie (doelstellings en funksies in Bylae 1 tot hierdie Grondwet);

4.3.3 streekbesture wat met munisipaliteite of verskillende departementele verteenwoordigers in gesprek tree, neem deel as ‘n Landbou Forum; en

4.3.4 wat nie verplig is tot die bydra van afsonderlike affiliasiegeld nie.

4.4 NASIONALE en PROVINSIALE BEDRYFORGANISASIES

4.4.1 wat volgens artikel 11 en 12 van die Grondwet van Agri SA as 'n nasionale bedryforganisasie erken word;

4.4.2 waarvan die doelstellings versoenbaar is met dié van Vrystaat Landbou en waarvan die konstitusies en daaropvolgende wysigings, deur die Uitvoerende Bestuur goedgekeur is met dien verstande dat voorwaardelik slegs een bedryforganisasie vir 'n bepaalde bedryfgroepering goedgekeur mag word (doelstellings en funksies in Bylae 1 tot hierdie Grondwet);

4.4.3 wat uitvoering gee aan subartikel 3(2) (c) van die Grondwet van Agri SA;

4.4.4 wat as onafhanklike nasionale bedryforganisasies onder 'n eie grondwet funksioneer ter wille van 'n spesifieke bedryfgroepering, behoudens die bepaling dat slegs een organisasie per bedryfgroepering mag affilieer;

4.4.5 wat as grondstruktuur eie ingeskrewe lede het wat onder andere ook lede van Vrystaat Landbou is, met 'n eie stelsel van verenigings of takke;

4.4.6 waarvan die affiliasie deur die Uitvoerende Bestuur goedgekeur is; en

4.4.7 waarvan die jaarlikse affiliasiegeld, soos vasgestel deur die Uit¬voerende Bestuur na
oorlegpleging met die organisasie, betaal is.

4.5 LANDBOU VERWANTE ORGANISASIES

4.5.1 wat hoofsaaklik landbousake in die provinsie onderneem; en

4.5.2 waarvan die jaarlikse affiliasiegeld, soos vasgestel in terme van subartikel 8.4.5 van hierdie Grondwet ten volle opbetaald is.

4.6 JUNIOR LANDBOUVERENIGINGS

4.6.1 wat deur landbou-opvoedkundige inrigtings soos landboufakulteite, landbou departemente, landboukolleges, landbouskole en Universiteite van Tegnologie gestig word;

4.6.2 waarvan die doelstellings versoenbaar is met dié van Vrystaat Landbou en waarvan die konstitusies deur die Uitvoerende Bestuur goedgekeur is vir affiliasie (doelstellings en funksies in Bylae 1 tot hierdie Grondwet); en

4.6.3 waarvan die lede nie verplig is tot die betaling van ledegeld aan Vrystaat Landbou nie.

 

5. AANSOEK OM/EN BEëINDIGING VAN LIDMAATSKAP

5.1 Lidmaatskap van Vrystaat Landbou sal oop wees vir enige persoon wat kwalifiseer as Lid soos bedoel in klousule 1.4, met dien verstande dat ’n voornemende lid se aansoek om lidmaatskap deur die Uitvoerende Bestuur goedgekeur moet word en met dien verstande verder dat die Uitvoerende Bestuur, lidmaatskap, sonder verstrekking van redes aan die voornemende lid kan weier.

5.2 Enige voornemende lid wie se aansoek om lidmaatskap in terme van artikel 5.1 deur die Uitvoerende Bestuur geweier is, is geregtig om teen die besluit van die Uitvoerende Bestuur tot die President te appelleer en sal die President tesame met die Dagbestuur beslis of lidmaatskap deur Vrystaat Landbou aan die voornemende lid aangebied moet word.

5.3 Elke persoon wat ’n lid van Vrystaat Landbou wil word, moet ’n vorm, vir die doel verskaf, voltooi waarin hy aansoek om lidmaatskap doen, hierdie grondwet aanvaar en onderskryf en verder onderneem om die geldelike verpligtinge in hierdie Grondwet uiteengesit, na te kom.

5.4 Vrystaat Landbou is nie gebonde om sertifikate van lidmaatskap uit te reik nie.

5.5 Die Uitvoerende Bestuur van Vrystaat Landbou hou ’n lede databasis van Vrystaat Landbou op die wyse en op die plekke soos deur die Uitvoerende Bestuur bepaal.

5.6 Die lidmaatskap van ’n lid van Vrystaat Landbou is nie oordraagbaar nie en die regte daaruit voortspruitend is nie sedeerbaar nie.

5.7 ’n Persoon hou op om lid van Vrystaat Landbou te wees :

5.7.1 indien ‘n lid skriftelik bedank as lid by Vrystaat Landbou indien; of
5.7.2 indien ‘n lid deur ’n bevoegde hof as geestesongesteld verklaar word of onbevoeg verklaar word om ‘n lid se sake te behartig of indien ‘n lid uit hoofde van enige wet aangehou word as ’n pasiënt in ’n inrigting of as ’n Presidentspasiënt; of
5.7.3 indien ‘n lid te sterwe kom; of
5.7.4 indien die boedel van ‘n lid gesekwestreer word; of
5.7.5 indien ‘n lid deur die Uitvoerende Bestuur aangemaan is om optrede, wat volgens die mening van die Uitvoerende Bestuur in stryd met of nadelig vir die belange of doelstellings van Vrystaat Landbou is, te staak en ‘n lid versuim om sodanige optrede te staak, onderhewig daaraan dat ’n vergadering van die Uitvoerende Bestuur ten gunste van die beëindiging van ‘n lid se lidmaatskap stem deur middel van meerderheidstem van ten minste twee-derdes van die aanwesige lede by die vergadering van die Uitvoerende Bestuur, of
5.7.6 indien ‘n lid onder kuratorskap geplaas word; of
5.7.7 indien ‘n lid se ledegeld by Vrystaat Landbou nie op datum opbetaal is nie; of
5.7.8 indien, synde ’n regspersoon, ’n bevel vir die finale likwidasie, geregtelike bestuur of besigheidsredding van ‘n lid toegestaan word, of ’n spesiale besluit vir die likwidasie van ‘n lid behoorlik aangeneem en geregistreer word ingevolge die Maatskappyewet, No 71 van 2008, soos gewysig van tyd tot tyd.

5.8 Enige geaffilieerde lid, indien die persoon mag besluit om te bedank, moet ‘n skriftelike bedanking by Vrystaat Landbou ingedien word binne een maand vanaf die begin van die finansiële jaar van Vrystaat Landbou, waar sodanige bedankings nie ontvang word nie, sal sodanige lede beskou word as lid vir daardie finansiële jaar, en verantwoordelik wees vir die betrokke jaar se ledegeld.

5.9 Enige geaffilieerde lid wie se lidmaatskap in terme van die bepalings van hierdie artikel 5 beëindig word, verbeur vanaf datum van beëindiging van lidmaatskap alle regte en voorregte, of seggenskap in die sake, geldsake of eiendom van Vrystaat Landbou.

 

6. FINANSIERING VAN VRYSTAAT LANDBOU

6.1 Finansiering van die daaglikse bedrywighede van Vrystaat Landbou geskied deur middel van 'n fonds waartoe die volgende bydraes gemaak word:

6.1.1 die jaarlikse ledegeld van alle ingeskrewe lede van alle landbouverenigings, asook bedryforganisasies en landbou verwante organisasies wat by Vrystaat Landbou geaffilieer is;

6.1.2 die uitsluitlike verdienste op die belegging van alle lewensledegeld gevorder van alle lede wat van tyd tot tyd by die gesamentlike lewensledeskema van Vrystaat Landbou aangesluit het;

6.1.3 die uitsluitlike verdienste op enige belegging van surplusfondse gemaak deur die Uitvoerende Bestuur in die naam van Vrystaat Landbou;

6.1.4 bydraes deur geaffilieerde lede met wie 'n ooreenkoms, in verband met vergoeding vir dienste gelewer, deur die Uitvoerende Bestuur aangegaan is;

6.1.5 die verdienste uit verhuring van die kantoorruimte en geriewe van die Vrystaat Landbou
gebou;

6.1.6 enige vorm van kommissie of vergoeding vir dienste gelewer aan enige ander instansie binne of buite die georganiseerde landbou; en

6.1.7 enige vorm van skenking of gratifikasie.

6.2 'n Finansiële beleid en reëls in verband met die aanwending van die fonds soos vermeld in subartikel 6.1, sowel as die instandhouding en bewaring van alle trustfondse, sal deur die Uitvoerende Bestuur
daargestel word.

6.3 Die doelstellings van Vrystaat Landbou sluit nie winsbejag in nie. Die fondse waaroor Vrystaat
Landbou beskik, sal slegs vir die bevordering van sy doelstellings aangewend word en nie onder lede of ander persone verdeel word nie.

6.4 Die finansiële jaar van Vrystaat Landbou eindig op die laaste dag van April.

 

7. BESTUUR EN GESAG

KONGRES

Binne die struktuur van die verenigde landboufront berus die hoogste gesag by die Kongres van Vrystaat Landbou.

7.1 SAMESTELLING

7.1.1 Die President;

7.1.2 die Vise-president;

7.1.3 verteenwoordigers van geaffilieerde landbouverenigings wie se persoonlike ledegeld betaal is, op 'n basis van een verteenwoordiger vir elke 30 volopbetaalde lede of gedeelte daarvan (Vir minimum getal verwys na artikel 4.1.1);

7.1.4 1 (een) verteenwoordiger per geaffilieerde gebiedbestuur wie se persoonlike ledegeld betaal is;

7.1.5 1 (een) verteenwoordiger van elke streekbestuur wie se persoonlike ledegeld betaal is;

7.1.6 2 (twee) verteenwoordigers van elke geaffilieerde landbou verwante organisasie wie se ledegeld betaal is en wat of direkteure en ook lede van ’n landbouvereniging, of hoofamptenare van die landbou verwante organisasie moet wees;
7.1.7 3 (drie) verteenwoordigers van elke geaffilieerde nasionale of provinsiale bedryforganisasie wat by Vrystaat Landbou geaffilieer is en wie se ledegeld betaal is en wat lede van Vrystaat Landbou moet wees;

7.1.8 2 (twee) verteenwoordigers van elke komitee van Vrystaat Landbou;

7.1.9 2 (twee) verteenwoordigers van elke junior landbouvereniging met volle deelname aan besprekings maar sonder stemreg;

7.1.10 alle gekoöpteerde lede soos deur die Dagbestuur of Uitvoerende Bestuur goedgekeur; en

7.1.11 erelede en gaste deur die President of Uitvoerende Bestuur uitgenooi met deelname aan bespreking, maar sonder stemreg.

7.2 BESKRYWINGSPUNTE

Elke geaffilieerde lid, die Uitvoerende Bestuur, die Landbou Besigheidskamer, elke komitee vir algemene sake en gekoöpteerde lede, is daarop geregtig om enige getal konsep beskrywingspunte vir die kongressakelys voor te lê behoudens die volgende bepalings:

7.2.1 die konsepbeskrywingspunte moet die Hoofamptenaar van Vrystaat Landbou ten minste 40 (veertig) dae voor die datum van die Kongres, waarop dit bespreek moet word, bereik;

7.2.2 konsepbeskrywingspunte wat laat ontvang word, kan nie tydens die Kongres bespreek word sonder die voorafgoedkeuring van die Uitvoerende Bestuur en 'n daaropvolgende meerderheidsbesluit van die Kongres nie. Die President sal besluit op watter tydstip van die kongresverrigtinge sulke bykomende sake bespreek moet word;

7.2.3 alle konsepbeskrywingspunte moet verwys word na 'n agendakomitee, wat deur die Uitvoerende Bestuur aangestel word, en wat die beskrywingspunte sal koördineer en besluit oor die finale sakelys van die Kongres, nog steeds onderworpe aan die finale beslissing van die Uitvoerende Bestuur; en

7.2.4 beskrywingspunte wat streng betrekking het op provinsiale bedryforganisasies moet op die sakelys van die betrokke bedryforganisasie se kongres geplaas word of, in die geval van affiliërende nasionale bedryforganisasies, na die betrokke organisasie verwys word.

7.3 KONGRESREëLS EN FUNKSIONERING

7.3.1 Die Kongres moet jaarliks gehou word op 'n plek en tyd soos deur die Uitvoerende Bestuur bepaal.

7.3.2 Die Hoofamptenaar sal aan alle geaffilieerde lede sowel as aan die voorsitters van bedryforganisasies en gekoöpteerde lede, minstens 90 (negentig) dae voor die kongresdatum, kennis gee van die datum en plek van die Kongres van Vrystaat Landbou.

7.3.3 Minstens 21 (een en twintig) dae voor die kongresdatum moet alle liggame wat kongresafgevaardigdes kan benoem, 'n lys van die name en adresse van hul afgevaardigdes sowel as sekunde aan die Hoofamptenaar van Vrystaat Landbou voorsien. ‘n Plaasvervanger wat aan al die vereistes van 'n afgevaardigde moet voldoen kan te enige tyd skriftelik aangewys word. In uitsonderlike gevalle sal laat registrasies wel aanvaar word onderworpe aan die volgende:

7.3.3.1 vroeë registrasie sal ‘n verminderde tarief betaal terwyl laat registrasies onderworpe is aan die normale tarief welke tariewe jaarliks deur die Uitvoerende Bestuur bepaal en aangepas kan word; en

7.3.3.2 laat registrasies moet tydens die Kongres aan die Kongres voorgehou word en deur die Kongres goedgekeur word.

7.3.4 Affiliasiegeld, asook, waar toepaslik, persoonlike ledegeld en enige kongresgeld, moet vir die betrokke jaar ten volle betaal wees alvorens enige afgevaardigde aan die Kongres mag deelneem of stemgeregtig sal wees.

7.3.5 Die kongresagenda sal 14 (veertien) dae voor die kongresdatum aan alle afgevaardigdes gepos word.

7.3.6 Die President, Vise-president, Streekverteenwoordigers en gekoöpteerde lede, se kongresfooi word deur die administrasierekening van Vrystaat Landbou gedelg. Die ander afgevaardigdes na die Kongres word deur die nominerende liggame gedra.

7.3.7 'n Verslag van die afgelope jaar se werksaamhede, tesame met behoorlik geouditeerde finansiële state vir die afgelope boekjaar, moet aan die Kongres voorgelê word.

7.3.8 Alle stemgeregtigde afgevaardigdes van landbouverenigings, gebiedbesture, bedryfskomiteelede en gekoöpteerde lede uit elke streek verkies afsonderlik met volstrekte meerderheid een lid wie ‘n afgevaardigde moet wees as Streekverteenwoordiger wat vir 'n termyn van twee jaar in die Uitvoerende Bestuur van Vrystaat Landbou kan dien, behoudens die bepaling dat 'n verkiesing in minstens die helfte van die aantal streke jaarliks gehou moet word. Nominasies vir ‘n Streekverteenwoordiger mag elke twee minstens 60 dae voor die kongresdatum op ‘n Streekvergadering gemaak en kan tydens die Kongres aangevul word.

7.3.9 Stemming by die Kongres geskied by wyse van hoofdelike telling, behalwe by die verkiesing van die President en Vise-president wat by wyse van geslote stembriefies moet geskied, met dien verstande:

7.3.9.1 dat die President kan besluit dat oor 'n besondere saak by wyse van geslote stembriefies gestem moet word, of in die geval waar minstens 10 (tien) afgevaardigdes teenwoordig dit verlang;

7.3.9.2 dat alle afgevaardigdes slegs een stem per persoon mag uitbring uitgesonder afgevaardigdes wat meer as een affiliasie verteenwoordig wat dienooreenkomstig mag stem; en

7.3.9.3 dat die President as voorsittende lid 'n gewone sowel as 'n beslissende stem sal hê.

7.3.10 Geen persoon kan as ‘n ampsdraer (President, Vise-president of Streekverteenwoordiger) verkies word, tensy so ‘n persoon ‘n afgevaardigde na die Vrystaat Landbou Kongres is nie.

7.4 SPESIALE KONGRESSE

Die President kan te eniger tyd, maar moet wanneer die meerderheid van die Uitvoerende Bestuur op 'n wettige gekonstitueerde vergadering so besluit, 'n spesiale kongres byeenroep, met dien verstande dat in elke sodanige geval 'n behoorlike kennisgewing, tesame met besonderhede oor die doel van die kongres minstens 30 (dertig) dae, voor die kongresdatum aan elke liggaam wat kongresafgevaardigdes kan benoem, gepos sal word. Die 30 (dertig) dae kan verkort word na 10 (tien) dae met 'n eenparige besluit van die Uitvoerende Bestuur.

7.5 KWORUM

7.5.1 Die helfte plus een van die moontlike stemgeregtigde afgevaardigdes kragtens subartikel 7.1 vorm 'n kworum vir die Kongres.

7.5.2 As 'n kworum soos in subartikel 7.5.1 bedoel, nie teenwoordig is nie, word die byeenkoms vir 'n halfuur verdaag, waarna die aanwesige stemgeregtigdes as 'n kworum beskou sal word, met dien verstande dat sodanige Kongres dan nie besluite rakende grondwetlike veranderinge, ontbinding of disaffiliasie kan neem nie, maar ander sake op die sakelys kan afhandel.

 

8. UITVOERENDE BESTUUR

Die Uitvoerende Bestuur van Vrystaat Landbou is die hoogste gesag van Vrystaat Landbou wanneer die Kongres nie in sitting is nie, maar is aan die Kongres verantwoordelik.

8.1 SAMESTELLING

8.1.1 Die President;

8.1.2 die Vise-president;

8.1.3 een lid of sy sekundus van elkeen van die Nasionale of Provinsiale bedryforganisasies soos beskryf in subartikel 4.4;

8.1.4 twee lede of hulle sekundi benoem deur die Bestuur van die Landbou Besigheidskamer, wat of direkteure en lede van ‘n landbouvereniging, of hoofamptenare van 'n landbou verwante organisasie moet wees;

8.1.5 die voorsitters van die onderskeie komitees; (volgens artikel 13 bestaan daar nie ’n komitee vir Algemene sake nie);

8.1.6 alle Streekverteenwoordigers soos verkies tydens die Kongres; en

8.1.7 gekoöpteerde lede.

8.2 REËLS

8.2.1 Alle verteenwoordigers as lede van die Uitvoerende Bestuur aanvaar diens op die datum van hul verkiesing totdat hul opvolgers aangewys word, maar waar tussentydse vakatures in die geval van streekverteenwoordigers ontstaan, moet die Uitvoerende Bestuur sodanige vakatures deur koöptering vul.

8.2.2 Die nominasie vir die vakature van Streekverteenwoordigers deur die betrokke streek se affiliasies vir koöptering deur die Uitvoerende Bestuur sal binne 40 (veertig) dae na die vakature ontstaan het, tydens 'n streekvergadering waarvan behoorlik kennis gegee is, geskied.

8.2.3 Indien enige van die lede in subartikel 8.1.3 tot 8.1.5 vermeld nie 'n vergadering kan bywoon nie, kan die persoon wat deur die betrokke affiliasie se kongres of bestuur aangewys is as sekunde die vergadering met stemreg bywoon.

8.2.4 Die geaffilieerde liggaam van wie die verteenwoordiger tot President of Vise-president van Vrystaat Landbou verkies word, moet 'n ander lid in sy plek benoem.

8.2.5 Waar 'n lid sonder verlof en grondige redes vir drie agtereenvolgende vergaderings van die Bestuur afwesig is, kan sy lidmaatskap deur die Uitvoerende Bestuur beëindig word.

8.3 VERGADERINGS

8.3.1 Die Uitvoerende Bestuur moet gereeld, maar minstiens drie keer per jaar vergader en die President kan 'n vergadering belê waar en wanneer hy dit nodig ag in belang van die werksaamhede van Vrystaat Landbou, maar sal verplig wees om 'n vergadering te belê op skriftelike versoek van minstens drie lede van die Uitvoerende Bestuur.

8.3.2 'n Kworum vir 'n vergadering van die Uitvoerende Bestuur moet die helfte van die moontlike getal lede plus een wees.

8.3.3 Die Hoofamptenaar van Vrystaat Landbou, moet ten minste 10 (tien) werksdae vooraf kennis gee van die datum, plek en sakelys van vergaderings.

8.4 MAGTE EN PLIGTE

Onderhewig aan die beheer en algemene beleid van die Kongres besit die Uitvoerende Bestuur
al die magte en voer al die pligte uit soos omskryf in artikel 2 van hierdie Grondwet, en het verder die reg om magte na goeddunke te delegeer en om alles te doen wat nodig mag wees ten einde die doelstellings genoem in artikel 3 te verwesenlik.

Vir hierdie doel moet die Uitvoerende Bestuur meer spesifiek soos volg optree:

8.4.1 om met alle sake wat spesiaal deur die Kongres aan die Uitvoerende Bestuur opgedra word, te handel en opdragte van die Kongres uitvoer;

8.4.2 om sodanige sub-komitees as wat hy nodig ag vir spesifieke ondersoeke, of staande komitees vir sake van algemene belang, aanstel en magte aan sulke komitees oordra;

8.4.3 om waar nodig en wenslik, en in ooreenstemming met subartikel 4.4, bedryforganisasies in die lewe te roep;

8.4.4 om nominasies te maak in alle gevalle waar Vrystaat Landbou daarop geregtig is of gevra word vir sulke nominasies met die reëling:

8.4.4.1 dat die Uitvoerende Bestuur ten opsigte van bedryfaangeleenthede van die erkende bedryforganisasies aanbevelings sal vra vir nominasies in rade en komitees wat met die betrokke bedryfgroeperinge verband hou; en

8.4.4.2 dat as daar tussen vergaderings van die Uitvoerende Bestuur nominasies gevra word, die President die reg van nominasie sal hê, met dié voorbehoud dat die President, indien moontlik en wenslik, alle belanghebbende komiteelede moet raadpleeg en voorkeur moet gee aan aanbevelings waarvoor 'n meerderheid van stemme ontvang is.

8.4.5 om jaarliks die ledegeld vas te stel;

8.4.6 om ‘n kode vas te stel vir die betaling van reis- en verblyfkoste en toepaslike toelaes aan ampsdraers, lede van die Uitvoerende Bestuur, komiteelede en personeellede;

8.4.7 om jaarliks 'n ampsdraerstoelae aan die President en Vise-president goed te keur;

8.4.8 om ‘n volledige finansiële beleid, insluitend die tydperk van die finansiële jaar, vas te stel waarvolgens die geldelike sake van Vrystaat Landbou bedryf en bestuur moet word; en

8.4.9 om ouditeure aan te stel en hul vergoeding vas te stel.



9. DIE DAGBESTUUR

9.1 SAMESTELLING

9.1.1 Die President;

9.1.2 die Vise-president;

9.1.3 hoogstens 5 (vyf) volstrek verkose lede uit die geledere van die Uitvoerende Bestuur; en

9.1.4 gekoöpteerde lede soos benodig en deur die Uitvoerende Bestuur aanbeveel.

9.2 VERKIESING

Die Dagbestuur word jaarliks hersaamgestel deur 'n verkiesing met stembriefies op die eerste vergadering van die Uitvoerende Bestuur na afloop van die Kongres.

9.3 VERGADERING

Die Dagbestuur vergader op besluit van die President so dikwels as wat omstandighede dit vereis.

9.4 KWORUM

'n Kworum vir 'n Dagbestuursvergadering bestaan uit die helfte van die lede plus een.

9.5 MAGTE EN PLIGTE

Die Dagbestuur is verantwoordelik aan die Uitvoerende Bestuur en besit sodanige magte en vervul sodanige pligte soos wat die Uitvoerende Bestuur van tyd tot tyd daaraan mag delegeer of opdra.

 

10. DIE PRESIDENT EN VISE-PRESIDENT

Die Kongres van Vrystaat Landbou kies by volstrekte meerderheid van die aantal stemme uitgebring deur die stemgeregtigdes aanwesig by die Kongres, 'n President en Vise-president uit die afgevaardigde lede van die Kongres en hulle doen diens tot na afloop van die tweede Kongres wat volg op die een waarop hulle verkies is, onderhewig aan die volgende reëls:

10.1 genomineerdes moet hulle goedkeuring tot nominasie deur handtekening bevestig op 'n voorgeskrewe nominasiebrief wat verder onderteken moet wees deur 'n voorsteller en sekondant wat stemgeregtigde afgevaardigdes moet wees;

10.2 nominasies vir die amp van President moet minstens 14 (veertien) dae voor die kongresdatum
deur geaffilieeerde lede en die Uitvoerende Bestuur aan die Hoofamptenaar van Vrystaat Landbou gestuur word. Nominasies moet vergesel wees van inligting van die genomineerde wat sy hoogste kwalifikasies en betrokkenheid by georganiseerde landbou en landbou verwante organisasies aandui. Inligting van vooraf genomineerdes moet saam met die kongresagenda aan afgevaardigdes na die Kongres gestuur word. Sou daar nie enige nominasies ontvang word nie kan daar tydens die Kongres laat nominasies ingedien word onderworpe aan die Kongres se besluit om dit te aanvaar;

10.3 indien meer as een persoon genomineer word, moet daar gestem word, en indien 'n kandidaat 'n
volstrekte meerderheid kry, word hy as verkose verklaar;

10.4 indien geen persoon 'n volstrekte meerderheid kry nie, moet die 5 (vyf) persone met die hoogste
getal stemme op 'n nuwe kandidaatslys geplaas word vir 'n verdere stemming, met dien verstande
dat:

10.4.1 indien die verskil in die getal stemme tussen die persoon wat tweede gekom het en
die persoon wat derde gekom het, groter is as die totale getal stemme uitgebring vir die derde persoon, plus die uitgebring vir al die verdere kandidate laer af, daar slegs 2 (twee) kandidate op die kandidaatslys geplaas moet word, of slegs 3 (drie) indien 'n soortgelyke toets slaag ten opsigte van die gaping tussen die derde en vierde persoon, of slegs 4 (vier), indien 'n soortgelyke toets slaag ten opsigte van die gaping tussen die vierde en die vyfde persoon; en

10.4.2 indien die maksimum van 5 (vyf) kandidate vir die tweede stemming beïnvloed word
deur gelykoptellings, daar met die lot beslis moet word watter van die persone met gelykoptellings op die kandidaatslys geplaas moet word om die vyftal vol te maak vir die volgende stemming onderhewig aan die toets in paragraaf 10.4.1 hierbo.

10.5 indien by die tweede stemming, maar ook waar aanvanklik slegs 5 (vyf) of minder kandidate
benoem was, geen kandidaat 'n volstrekte meerderheid verkry om verkies te word nie, moet die
een met die minste stemme (gelykoptellings deur die lot beslis) weggelaat word, of word meer weggelaat indien die toets in paragraaf 10.4.1 hierbo slaag wanneer toegepas op die gaping tussen die derde en vierde persoon, en moet 'n verdere stemming gehou word;

10.6 daar moet herhaaldelik soos hierbo gestem word totdat 'n kandidaat 'n volstrekte meerderheid behaal, waarop hy as verkose verklaar moet word, indien daar tussen die laaste twee kandidate 'n staking van stemme ontstaan moet die lot beslis;

10.7 indien die amp van President vakant raak, moet die Vise-president hierdie vakature vul tot na afloop van die eersvolgende Kongres. In so 'n geval word 'n ander Vise-president gekies soos bepaal in paragraaf 10.8 hier onder;

10.8 indien die amp van die Vise-president vakant raak, moet die Uitvoerende Bestuur 'n lid uit sy geledere kies om die vakature te vul tot na afloop van die eersvolgende Kongres;

10.9 in die afwesigheid van die President tree die Vise-president, wat dan met al die magte van die President beklee word, as voorsitter op. Indien albei afwesig is kies die vergadering sy eie voorsitter vir daardie vergadering;

10.10 die prosedure by vergaderings en besprekings word aan die diskresie van die President oorgelaat. Sy beslissing is finaal, behalwe dat dit deur 'n meerderheidsbesluit van die vergadering tersyde gestel kan word;

10.11 in alle sake van dringende aard tree die President (en in sy afwesigheid die Vise-president) in belang van Vrystaat Landbou op, met dien verstande dat:

10.11.1 hy verslag moet doen aan die eersvolgende vergadering van die Uitvoerende Bestuur; en

10.11.2 hy die reg sal hê om na goeddunke per brief, telefoon of e-pos en elektroniese medium, die menings in te win van enige geaffilieerde lid of komitee van Vrystaat Landbou na gelang van die omstandighede.

10.12 die President kan na goeddunke nog verteenwoordigers van ander organisasies of enige persoon of persone uitnooi of toelaat om die vergaderings van die Kongres of enige raad of komitee by te woon en deel te neem aan die besprekings. Sulke persone is egter onder geen omstandighede stemgeregtig nie; en

10.13 die President, Uitvoerende Bestuur of die Dagbestuur, het die reg om enige persoon op enige
bestuur of komitee te koöpteer om so ‘n bestuur of komitee van spesialis raad te bedien.

 

11. BEDRYFORGANISASIES

Enige Nasionale of Provinsiale bedryforganisasie wat in die Vrystaat funksioneer met ‘n bestuur en
komiteelede, kan aansoek doen om by Vrystaat Landbou te affilieer. So ‘n bedryforganisasie sal dan
sittingsreg hê in die Uitvoerende Bestuur soos beskryf in Art. 8.1.3

11.1 Status

Elke bedryforganisasie sal deur Vrystaat Landbou erken word as sy gevolmagtigde mondstuk (spreekbuis) vir die betrokke bedryfgroepering wat die hoogste gesag binne die bedryfgroepering verteenwoordig en volle outonomie sal hê in sake wat slegs die betrokke bedryfgroepering raak, asook sake van huishoudelike aard met dien verstande dat algemene sake, vir sover dit die bedryfgroepering raak, maar wat ook ander bedryfgroeperinge en produkte raak, deur die organisasie bespreek kan word, waarna enige voortspruitende besluite daaroor as aanbevelings na die Uitvoerende Bestuur vir koördinasie en verdere optrede verwys moet word.


11.2 Beheer en Reëls

Afgesien wat reeds hierbo neergelê is, moet:

11.2.1 'n bedryforganisasie 'n konstitusie hê wat versoenbaar moet wees met hierdie Grondwet en die goedkeuring daarvoor van die Uitvoerende Bestuur moet verkry;

11.2.2 die konstitusie voorsiening maak vir die hou van kongresse, die verkiesing van 'n voorsitter en vise-voorsitter en samestelling van 'n eie komitee, asook vergaderings vir die komitee;

11.2.3 die President en Vise-president ampshalwe lede wees van die bedryforganisasie se komitee maar sonder stemreg; en

11.2.4 die voorsitter van 'n bedryforganisasie, en indien hy nie beskikbaar is nie, die vise-voorsitter, en indien hy ook nie beskikbaar is nie, 'n lid van die komitee, deur die komitee gekies, lid wees van die Uitvoerende Bestuur van Vrystaat Landbou, en moet 'n sekundus ook benoem word deur die komitee van die bedryforganisasie.

 

12. KOMITEES

12.1 Die Uitvoerende Bestuur van Vrystaat Landbou sal geregtig wees om van tyd tot tyd, soos wat die
aktiwiteite en doelstellings van Vrystaat Landbou dit noodsaak, komitees saam te stel.
12.2 Die komitees se samestelling word van tyd tot tyd deur die Uitvoerende Bestuur bepaal en sal elke
komitee uit hul eie geledere ’n voorsitter verkies.
12.3 Sleutelkomitees soos deur die Uitvoerende Bestuur van tyd tot tyd bepaal se voorsitters sal op die
Uitvoerende Bestuur dien.



13. ERELEDE VAN VRYSTAAT LANDBOU

Om erkenning te verleen aan enige persoon wat uitstaande dienste aan Vrystaat Landbou gelewer het of Vrystaat Landbou as President gedien het, kan 'n lewenslange erepresidentskap aan so 'n persoon toegeken word met inagneming van die volgende kwalifikasies:

13.1 op aanbeveling van die Uitvoerende Bestuur moet so 'n persoon onbestrede deur die Kongres aangewys word, waarna 'n oorkonde wat hierdie eerbewys dra aan hom by 'n gepaste geleentheid oorhandig sal word;

13.2 'n Erepresident sal geregtig wees om die vergaderings van die Uitvoerende Bestuur en die kongresse van Vrystaat Landbou by te woon en die agendas, verslae en notules van sulke vergaderings op aanvraag te verkry, om op sulke vergaderings en kongresse deel te neem aan die bespreking, maar hy sal geen stemreg hê nie en sal ook geen voorstelle kan maak of sekondeer nie; en

13.3 'n Erepresident sal die eretitel lewenslank behou, tensy die Kongres later op aanbeveling van die Uitvoerende Bestuur van Vrystaat Landbou hierdie eerbewys terugtrek.

 

14. WYSIGING VAN DIE GRONDWET VAN VRYSTAAT LANDBOU

Hierdie Grondwet of enige bepalings daarin kan gewysig word deur 'n Kongres of Spesiale Kongres wat vir so 'n doel belê is, met dien verstande dat:

14.1 kennisgewing van voorgestelde wysigings deur geaffilieerde lede die Hoofamptenaar van Vrystaat Landbou minstens 90 dae voor die datum van die Kongres moet bereik. Sulke voorgestelde wysigings moet woordeliks gegee word om aan te toon hoe die gewysigde paragrawe moet lui en moet vergesel wees van 'n volledige motivering;

14.2 die Hoofamptenaar van Vrystaat Landbou minstens 60 dae voor die datum van die Kongres aan alle geaffilieerde lede kennis moet gee van die voorgestelde wysigings met volle besonderhede daaromtrent; en

14.3 grondwetwysigings moet aan die Kommissaris van Binnelandse Inkomste voorgelê word vir bepaling van belastingpligtigheid.

 

15. ONTBINDING

15.1 'n Besluit om Vrystaat Landbou te ontbind kan tydens 'n Spesiale Kongres geneem word, indien ten minste twee derdes van die teenwoordige stemgeregtigde afgevaardigdes van affiliasies daarvoor stem.

15.2 By likwidasie of ontbinding sal Vrystaat Landbou se bates wat oorbly, na voldoening aan enige
verpligtinge oorgemaak word aan 'n ander maatskappy, genootskap of vereniging met oogmerke
soortgelyk aan die van Vrystaat Landbou.

 

16. DISAFFILIASIE

16.1 ‘n Besluit van Vrystaat Landbou om sy affiliasie met Agri SA te verbreek, kan tydens ‘n spesiale kongres geneem word. Ten minste tweederdes van die teenwoordige stemgeregtigde afgevaardigdes moet daarvoor stem.

17. TOEPASSING EN GOEDKEURING VAN DIE GRONDWET VAN VRYSTAAT LANDBOU

17.1 Hierdie Grondwet vervang alle voriges en sal voortaan as die enigste Grondwet van Vrystaat Landbou erken word.

17.2 Hierdie Grondwet is GOEDGEKEUR en AANVAAR tydens die KONGRES van Vrystaat Landbou gehou te BLOEMFONTEIN op 7 EN 8 AUGUSTUS 2019.

 

Klik hier vir die volledige Grondwet van VL (soos aangepas en goedgekeur na afloop van VL se jaarkongres in Augustus 2019).